جهان امروز از طریق **تجارت جهانی** و به واسطه **صنعت حمل و نقل دریایی** به هم پیوسته است. پیشبینی میشود که حجم **تجارت دریایی** تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به یک سوم افزایش یابد و میزان تن-مایل آن به ۷۴,۰۰۰ میلیارد در دوره پیشبینی شده برسد. این رشد چشمگیر به معنای افزایش قابل توجه ترافیک در اقیانوسها، فشار بیشتر و تداوم **خطر حوادث دریایی** است.
تخمین زده میشود که تقریباً ۹۰ درصد از **حوادث و سوانح دریایی** ناشی از **خطاهای انسانی** است که بیش از ۱.۴ میلیارد یورو خسارت در قالب مطالبات بیمه مسئولیت دریایی به بار میآورد. این آمار، کسبوکارها را به سرمایهگذاری در **اتوماسیون** مبتنی بر **هوش مصنوعی (AI)** و **یادگیری ماشین** ترغیب کرده است؛ راهحلی نهایی برای بهبود **بهرهوری**، **کارایی** و **ایمنی** از طریق حذف خطاهای انسانی.
**هوش مصنوعی و عصر حمل و نقل خودران**
آمارها نشان میدهند که هوش مصنوعی میتواند عملکرد صنعت حمل و نقل و لجستیک را تا ۹۰ درصد افزایش داده و درآمد سالانه این صنعت را تا ۰.۴۵ تریلیون یورو بالا ببرد.
میکائیل ماکینن، رئیس بخش دریایی رولز-رویس، میگوید: «**حمل و نقل خودران** آینده صنعت دریایی است. همانند گوشی هوشمند که انقلابی ایجاد کرد، **کشتی هوشمند** نیز چشمانداز طراحی و عملیات کشتیها را دگرگون خواهد ساخت.»
**تعریف حمل و نقل خودران**
اصطلاح «**حمل و نقل خودران**» عمدتاً برای توصیف کشتیهای بدون سرنشین و خودگردان به کار میرود، اما سطوح مختلفی از **خودمختاری** وجود دارد. طبقهبندی Lloyd’s Register، سطوح خودمختاری (AL) را از «AL0» (کشتی سنتی با سرنشین) تا «AL6» (کشتی کاملاً خودران با سیستم عاملی که قادر به محاسبه تمام پیامدها و خطرات و تصمیمگیری مستقل بدون دخالت انسان است) دستهبندی میکند. این بدان معناست که یک **کشتی خودران** لزوماً بدون سرنشین نیست، و کنترل از راه دور یک کشتی بدون سرنشین نیز لزوماً به معنای خودران بودن آن نیست.
**مزایای کشتیهای خودران و بدون سرنشین**
مزایای جذاب **کشتیهای خودران** و **بدون سرنشین** به طور فزایندهای در میان کسبوکارهای دریایی مورد بحث قرار میگیرد. تحقیقات نشان میدهد در حالی که نیروی کار ارزانتر میتواند هزینهها را تا ۶۰ درصد کاهش دهد، **اتوماسیون** قادر است هزینههای نیروی کار را تا ۹۰ درصد کاهش دهد.
رولز-رویس بیان میکند: «بسیاری از امکانات و سیستمهای روی کشتی تنها برای اطمینان از تغذیه، ایمنی و راحتی خدمه وجود دارند. با حذف یا کاهش نیاز به انسان، کشتیها میتوانند به طور ریشهای سادهتر شوند.»
بر اساس مطالعات، حذف ساختار اقامتی میتواند منجر به:
* ۶ درصد **کاهش مصرف سوخت**
* ۵ درصد **کاهش هزینههای ساخت و ساز**
* افزایش **فضای بار** و در نتیجه **درآمد بالاتر از حمل و نقل**
پروژه MUNIN پیشبینی کرده است که در یک دوره ۲۵ ساله، بیش از ۶ میلیون یورو در هر کشتی در **مصرف سوخت** و **هزینههای خدمه** (که بحرانیترین هزینه عملیاتی کشتی است) صرفهجویی خواهد شد. این کشتیها امکان **کاهش نیروی انسانی**، حذف **تراژدیهای انسانی** و استفاده کارآمدتر از فضا در طراحی کشتی را فراهم میکنند. **کشتیهای خودران** همچنین فعالیتهای نگهداری را بهینه کرده و استفاده از سوخت را به حداکثر میرسانند که در نتیجه **ردپای کربن** کمتری بر جای میگذارند.
**اندازه بازار کشتیهای خودران** پیشبینی میشود از ۵.۵ میلیارد یورو در سال ۲۰۱۸ به ۱۲.۵ میلیارد یورو تا سال ۲۰۳۰ با نرخ رشد مرکب سالانه (CAGR) ۷.۰۰ درصد در دوره پیشبینی شده افزایش یابد.
**چالشهای پیش روی این تحول دیجیتال**
با وجود مزایای بالقوه، به ویژه صرفهجویی عملیاتی، چالشهای متعددی نیز وجود دارد:
* **هزینههای سرمایهای بالا**: سرمایهگذاری اولیه در این فناوری، به ویژه در مراحل اولیه توسعه، نیازمند **سرمایهگذاری کلان** است. پروژههایی مانند Sea Machines Robotics، MUNIN اتحادیه اروپا، Seatonomy از SINTEF و Advanced Autonomous Waterborne Applications Initiative از رولز-رویس حداقل ۲۳ میلیون یورو هزینه داشتهاند.
* **زیرساختهای ساحلی**: نیاز به سرمایهگذاری در ایجاد عملیات ساحلی برای نظارت بر حرکت ناوگان، به خصوص در صورت عدم سازگاری بین **زیرساختهای دریایی** فعلی و کشتیهای بدون سرنشین.
* **افزایش هزینه سوخت**: کشتیهای خودران ممکن است مجبور به استفاده از سوختهای با کیفیت بالاتر مانند **روغن دیزل دریایی (MDO)** یا **روغن گاز دریایی (MGO)** باشند تا عملکرد روان موتورها را تضمین کنند. تخمینها نشان میدهد که قیمت MDO/MGO باید حدود ۱۲ درصد کاهش یابد تا سرمایهگذاری در یک کشتی فلهبر خودران در بازار فعلی توجیه شود.
* **مسائل حقوقی حل نشده**: عدم وجود قوانین بینالمللی مشخص برای کشتیهای بدون سرنشین، به ویژه با توجه به مقررات حداقل خدمه. همچنین، **مسئولیتپذیری** در صورت وقوع حادثه نامشخص است. با توجه به ماهیت بینالمللی کشتیرانی، چنین تغییراتی نیازمند در نظر گرفتن یک ماتریس پیچیده سیاسی، اجتماعی و اقتصادی است. دانشگاه دریایی جهان معتقد است که بعید است در دهه آینده دستورالعملها و مقررات بینالمللی توافق شدهای در مورد کشتیهای خودران وجود داشته باشد.
* **فقدان مهارتهای انسانی**: فدراسیون بینالمللی کارگران حمل و نقل (ITF) بر این باور است که این کشتیهای کنترل از راه دور فاقد مهارتها، دانش و تجربهای هستند که دریانوردان حرفهای ارائه میدهند. در صورت بروز مشکلاتی مانند **حملات سایبری**، نگهداری یا خرابی ماشینآلات، یا تغییرات ناگهانی در مسیرها به دلیل رویدادهای پیشبینی نشده (طبیعی یا انسانی)، چه اتفاقی خواهد افتاد؟
**تحول دیجیتال، یک مشکل انسانی**
بسیاری در صنعت اشاره میکنند که اکثر این نگرانیها در حال بررسی هستند. با این حال، به نظر میرسد بزرگترین و فوریترین چالش، کسب **پذیرش عمومی** است، به ویژه نگرانیها در مورد از بین رفتن مشاغل توسط فناوریها.
این صنعت تخمیناً ۱.۶ میلیون نفر را در کشتیها و خشکی استخدام میکند که در حال حاضر ۹۰ درصد تجارت جهانی را به عهده دارند. طبق مطالعهای که توسط ITF و فدراسیون بینالمللی انجمنهای کاپیتانهای کشتی (IFSMA) منتشر شده است، بیش از ۸۰ درصد دریانوردان نگرانی خود را در مورد **از دست دادن مشاغل** با ظهور **اتوماسیون** و **هوش مصنوعی** ابراز کردهاند، زیرا فناوری جدید از برخی قابلیتهای انسانی پیشی گرفته است.
این انقلاب صنعتی میتواند تا ۳۵ درصد از کارگران بریتانیا و ۴۷ درصد از مشاغل آمریکایی را طی ۲۰ سال آینده جایگزین کند، همانطور که توسط دانشگاه آکسفورد تحقیق شده است. انتظار میرود فناوری نه تنها مشاغل کممهارت، بلکه گروههای با مهارت بالا – مانند معاملهگران، مشاوران مالی، دستیاران حقوقی – را نیز از بین ببرد، زیرا فناوری دارای قابلیتهای شناختی است که میتواند مانند انسان فکر کند و قادر به تجزیه و تحلیل و تفسیر تمام دادهها، از جمله متنهای بدون ساختار، تصاویر، صدا و ویدئو است. به عبارت دیگر، هیچ کس از افزایش استفاده از فناوری در امان نیست.
بسیاری از دریانوردان پس از ناپدید شدن مشاغلشان با **اتوماسیون** و **هوش مصنوعی**، برای یافتن کار در خشکی با مشکل مواجه خواهند شد. طبق دانشگاه دریایی جهان، معرفی **کشتیهای خودران** به طور بالقوه تقاضا برای دریانوردان را کاهش داده و تا سال ۲۰۴۰ منجر به کاهش ۲۲ درصدی خواهد شد.
اتاق بازرگانی بینالمللی نیز نگرانیهای خود را در مورد **مسائل روانی دریانوردان** با کاهش تعداد افراد در کشتیها و جایگزینی وظایف آنها توسط ماشینها ابراز میکند. این امر منجر به کاهش تعاملات اجتماعی، تنهایی و به طور بالقوه **افسردگی** خواهد شد.
**اتوماسیون** و **هوش مصنوعی** آنقدر فراگیر خواهند شد که کارگران جابجا شده جایی برای رفتن با دانش و صلاحیتهای فعلی خود نخواهند داشت. در نتیجه، این امر تهدیدی جدی برای بسیاری از **مسائل اقتصادی و اجتماعی** ایجاد خواهد کرد. جامعه نمیتواند فرض کند که این انقلاب دیجیتال به همان سرعتی که مشاغل را از بین میبرد، شغل ایجاد خواهد کرد.
«این یکی از رازهای کثیف اقتصاد است: پیشرفت تکنولوژیکی اقتصاد را رشد میدهد و ثروت ایجاد میکند، اما هیچ قانون اقتصادی وجود ندارد که بگوید همه از آن بهرهمند خواهند شد.»
**چه باید کرد؟**
**اتوماسیون** و **هوش مصنوعی** آیندهای هستند که نمیتوانیم از آن اجتناب کنیم، اما اینکه آیا کشتیهای بدون سرنشین نیز به این سرنوشت دچار خواهند شد، کاملاً مشخص نیست. با این حال، صنعت باید اکنون برای آمادهسازی نیروی کار فعلی و آینده خود اقدام کند – مانند اصلاح آموزش، تقویت برنامههای آموزشی که از دریانوردان برای کار با **هوش مصنوعی** و **اتوماسیون** حمایت میکنند.
بنابراین، به جای حذف عوامل انسانی و جایگزینی کامل با فناوری، کسبوکارهای کشتیرانی باید **پتانسیل انسانی** را از طریق فناوری ارتقا دهند. این کار با استفاده از ابزارهای مبتنی بر **هوش مصنوعی** برای پیشبینی **خطرات عملیاتی**، ارائه **راهحلهای ناوبری**، **بهینهسازی سفر** و موارد مشابه برای کاهش **حوادث دریایی** انجام میشود.
#کشتی_خودران #حمل_و_نقل_دریایی #هوش_مصنوعی #اتوماسیون #آینده_کار #فناوری_دریایی #صنعت_دریانوردی #چالش_های_فناوری #نوآوری_دریایی #اقتصاد_دریایی
